Architectuur in staal: residentieel

Best Practice - 'Woningbouw'

De brochure ‘Woningbouw’ biedt actuele informatie voor het ontwerp van woningbouw
met een stalen draagconstructie. Deze informatie richt zich op constructeurs en andere
leden van het ontwerpteam zoals architecten en adviseurs en is met name nuttig in
een vroeg stadium van het ontwerpproces. De brochure verschijnt in het kader van
Euro-Build in Steel, een kennisoverdrachtsproject dat wordt gesponsord door het
‘Research Fund for Coal & Steel’ (RFCS). Het projectnummer is RFS2-CT-2007-00029.
Download pdf

Woning te Overijse: logisch, consequent en visueel zeer licht

Sleutelwoord van dit project is respect: voor de natuur in de omgeving, voor de bewoners, voor de gebruikte materialen en technieken… Het resultaat is een staalskelet waarin vorm en functie, techniek en kunst zodanig complementair zijn dat de één zijn betekenis verliest zonder de aanwezigheid van de ander.
De helling van het terrein wordt gerespecteerd door op twaalf betonnen kolommen te funderen en de woning boven het terrein te laten zweven. Tussen de kolommen zijn profielen aangebracht die enerzijds de druk op de kolommen verminderen en anderzijds het traditionele raamprofiel vervangen. Enkel in staal kan een dergelijke constructiemethode logisch, consequent en visueel zeer licht opgebouwd worden. Uit respect voor ‘het bouwen’ worden constructiedetails niet verborgen: opbouw en afwerking zijn volledig zichtbaar in hun naakte vorm. Om de eerlijkheid in het gebruik van materialen te benadrukken wordt er niet gelast en zijn alle verbindingen duidelijk aanwezig. De elementen worden allemaal ter plaatse geassembleerd door middel van bouten. De woning is structureel opgebouwd rond zes stalen portieken op een assengrid van 3,2 m, ingegeven door de maximale standaardafmeting van de glasplaten. Het gebruik van plat staal reduceert volume en gewicht: het hele skelet bestaat uit slechts twee staalplaten. De stabiliteit van het geheel wordt mee verzekerd door één windverband in elke gevel. Zowel verticale circulatie als inkom bestaan uit gegalvaniseerde roosters. De raamprofielen zijn ontworpen voor de woning: de gevelpanelen zijn ingeklemd tussen ontdubbelde stalen profielen, verzinkt buiten en onbehandeld binnen. Het eerlijk gebruik van de bouwmaterialen, natuurlijk en rauw, schept een sfeer van poëtisch ‘brutalisme’: het onbehandeld staal is verroest, het glas is puur, de blauwe steen uit Henegouwen ligt in een grillig patroon. Materialen, meubels en objecten zijn niet noodzakelijk nieuw, de tijd liet zichtbaar zijn littekens: staal roest, hout krimpt en zet uit, leder verkleurt, ... Omwille van de poëzie wordt noch van de objecten, noch van de woning dit natuurlijke verouderingsproces tegengegaan: het bouwwerk is ontworpen voor de bewoner en zal samen met hem op natuurlijke wijze verouderen...

Download pdf

Woning te Embourg: veel licht maar toch afgeschermd van de buitenwereld

Het gebouw staat beneden in een kleine vallei, op een klein perceel, omringd door allerlei soorten gebouwen. Er lopen twee spoorwegen langs. Het is ontworpen als een huis met veel licht, maar toch wat afgeschermd van de buitenwereld. De woonruimten op de bovenverdieping, onder het dakgebinte, geven naar buiten uit op ruime terrassen met warm gegalvaniseerde
kolommen en liggers HEB 160. Een raamlood, binnenkort begroeid met klimplanten, beschermt de zuidelijke gevel.
De woonstructuur bestaat uit een kubus met een rib van 8,60 m van tegels, rustend op fijne kolommen van ruw gewalst staal, 80 x 80 x 5 mm voor de pijlers aan de buitenkant en 120 x 120 x 5 mm voor de middelste pijler.
Het gebinte bestaat uit horizontale dakbalken IPE 160, onderaan verstevigd met bintbalken. Het vormt vier vierkanten met een zijde van 4 m en creëert een vrij plan. Overhangend aan de oostgevel bevinden zich galerijen van warm gegalvaniseerd staal. Ze zijn licht en transparant, doen dienst als zonnescherm en geven toegang tot losse claustra's.

Download pdf

Woning te Nijlen: nieuwbouw met industriële knipoog

De opdracht startte met de vraag van een kunstenaarskoppel om bovenop hun reeds bewoonde bungalow gelegen in een rustige woonstraat met traditionele bebouwing, een verdieping te bouwen. Het uiteindelijke resultaat is een volledige nieuwbouw met een industriële knipoog omdat er is gezocht naar een bouwconcept met een zo kort mogelijke bouwtermijn, temeer omdat de opdrachtgever tijdens de werken in de tuin kampeerde. Ideeën werden opgedaan in de industriebouw, waarbij een gebouw volledig bij de aannemer wordt voorbereid en op de werf als een bouwpakket wordt gemonteerd.
De volledige draagstructuur van de woning bestaat uit thermisch verzinkt staal en is zowel binnen als buiten de woning zichtbaar gelaten. De gevel is gedeeltelijk uitgevoerd met prefab cellenbeton, afgewerkt met een zwarte kwartskorrellaag. Grote glaspartijen geven licht, zicht en kleur aan de woning.
De grootste reden voor het gebruik van een stalen skelet was de flexibiliteit en aanpasbaarheid die de bewoners als wens voor hun woning vooropstelden. Door het ontbreken van dragende binnenmuren kunnen de bewoners de indeling van de woning naar hartelust wijzigen naar gelang hun behoefte, zoals bij een loft. Het gelijkvloers wordt ingericht als atelier, slaap- en badruimte. De verdieping blijft één open leefruimte met zicht op de tuin.
Zoals gezegd speelden de korte bouwtijd en het esthetisch aspect van het bouwen met staal eveneens een grote rol.
Download pdf

Case Studies

Paragon, Londen, Verenigd Koninkrijk
Download pdf
Sociale woningbouw, Evreux, Frankrijk
Download pdf
La Fenêtre, Den Haag, Nederland
Download pdf
Bioklimatische torens, Vitoria-Gazteiz, Spanje
Download pdf
OpenHouse, Malmö, Zweden
Download pdf