Eurocodes
Inhoud:
- Achtergrond: De productrichtlijn van de EU
- Opbouw van de Eurocodes
- Structuur van de Eurocodes
- Implementatie in België
- Oefenboeken
1. Achtergrond: De bouwproductenrichtlijn van de EU
Historie
De Eurocodes zijn een reeks Europese normen voor het ontwerp van bouwconstructies. Sinds 1975 wordt er in de EU gewerkt aan de Eurocodes. Het doel van de Eurocodes is het opheffen van technische handelsbarrières door in elk land dezelfde technische specificaties te gebruiken. Om dit doel te bereiken is besloten een serie geharmoniseerde technische normen te ontwikkelen voor het ontwerp van constructies. In 1989 nam de Europese Commissie de richtlijn 89/106/EEC aan over bouwproducten, de zogenaamde Bouwproductenrichtlijn of Construction Products Directive (CPD). Hierin worden de status en randvoorwaarden van de Eurocodes geregeld en de wijze waarop ze in de lidstaten moeten worden ingevoerd.
Essentiële eisen
Volgens de CPD mogen lidstaten alleen eisen stellen aan de technische eigenschappen van bouwproducten die vallen onder een van de zes essentiële eisen:
1. Mechanische weerstand en stabiliteit
2. Brandveiligheid
3. Hygiëne, gezondheid en milieu
4. Gebruiksveiligheid
5. Bescherming tegen lawaai
6. Energie efficiëntie en warmte terugwinning
Status van de Eurocodes
De Eurocodes geven uitsluitend geharmoniseerde beoordelingsmethoden voor bouwconstructies. Het stellen van eisen aan een constructie is een kwestie van veiligheid dat is voorbehouden aan de lidstaten. Hier is dus een duidelijk onderscheid gemaakt tussen enerzijds eisen aan de constructie welke vallen onder de nationale verantwoordelijkheid en anderzijds de bepalingsmethoden welke in de Eurocodes zijn vastgelegd. Als voorbeeld: De Eurocodes geven niet aan in welke brandweerstand een constructie in een bepaald type gebouw moet hebben, maar ze geven wel aan op welke wijze de brandweerstand van een constructie moet worden bepaald.
De bepalingsmethoden van de Eurocodes bevatten een aantal aspecten welke invloed hebben op het veiligheidsniveau, bijvoorbeeld via de partiele veiligheidsfactoren. Op deze aspecten mogen de Eurocodes op nationaal niveau aangepast worden opdat de lidstaten van de EU zelf hun veiligheidsniveau kunnen vaststellen. Deze nationale aanpassing wordt vastgelegd in een zogenaamde Nationale Annex die bij elk deel van de Eurocode wordt gemaakt.
De lidstaten van de EU en de van de Europese vrijhandelszone (EFTA) hebben besloten dat de Eurocodes fungeren als referentiedocumenten
- om aan te tonen dat een gebouw of civieltechnisch bouwwerk voldoet aan de essentiële eisen mechanische weerstand en stabiliteit en brandveiligheid van de CPD.
- om contracten in de bouw op te stellen
- om geharmoniseerde technische specificaties voor bouwproducten op te stellen
De essentiële eisen aan de mechanische weerstand en stabiliteit en aan de brandveiligheid zijn verder uitgewerkt in de CPD en hebben de volgende doelstellingen:
Mechanische weerstand en stabiliteit
De constructies moeten zo worden ontworpen dat de belastingen die tijdens de bouw en het gebruik hoogstwaarschijnlijk kunnen optreden niet leiden tot:
- Bezwijken van het geheel of een gedeelte van de constructie
- Te grote vervormingen
- Schade door vervormingen van de draagstructuur aan andere delen van de constructie of aan installaties
- Te grote schade door een incident in verhouding tot de oorzaak
Brandveiligheid
De brandveiligheid heeft niet alleen betrekking op de constructie maar ook op de indeling van het gebouw, de ligging en de installaties. Lidstaten mogen alleen eisen aan de brandveiligheid stellen op basis van de volgende doelstellingen:
- De draagkracht van de constructie moet gegarandeerd zijn voor een zekere tijd
- De ontwikkeling en verspreiding van rook en brand moet worden beperkt
- De branduitbreiding naar andere gebouwen moet worden beperkt
- Gebruikers moeten het gebouw veilig kunnen verlaten
- De veiligheid van hulpverleners is rekening gebracht
In de Belgische Wet op de preventie tegen brand en ontploffing uit 1979 komen in artikel 1 deze vijf doelstellingen ook terug. Maar er is nog een zesde doelstelling opgenomen:
- De bescherming van de goederen in geval van brand te vergemakkelijken
Echter, in het KB betreffende de voor de bouw bestemde producten uit 1998 wordt aangegeven dat deze producten niet aan deze zesde doelstelling hoeven bij te dragen.
Versies van de Eurocode
In de jaren 90 zijn de eerste versies van de Eurocodes gepubliceerd. Dit zijn de ENV versies. De invoering van de ENV versies in de lisstaten van de EU verliep met voor elke Eurocode deel een zogenaamde National Application Document (NAD). De invoering liet nog zeer veel ruimte aan de lidstaten om in het NAD parameters en procedures van de Eurocode te weigeren of te wijzigen. Veel landen maakten van deze mogelijkheid gebruik om de gehele norm om te vormen naar de gangbare nationale bouwpraktijk.
In de jaren 2002-2006 zijn de tweede versies van de Eurocodes gereed gekomen. Dit zijn de EN versies. Om te voorkomen dat de EN versies ook nationaal weer grote verschillen zouden gaan vertonen, mogen nog slechts op een zeer beperkt aantal punten nationale aanpassingen worden doorgevoerd. Deze artikelen waar aanpassingen toegestaan zijn, staan opgesomd op een van de eerste bladzijden van elk deel van de Eurocode. Dit zijn de zogenaamde National Determined Parameters (NDP’s). Daarnaast zijn sommige bijlagen van de normen niet normatief maar informatief en kan elke lidstaat zelf beslissen of deze normatief worden gemaakt in dat land.
Voor elk deel van de EN versie van de Eurocode wordt een National Annex gemaakt waarin de NDP’s en de toepassing van de informatieve bijlagen is vastgelegd. In België wordt de National Annex afgekort als ANB: Annexe Nationale - Nationale Bijlage.
In de ANB mag naast de NDP’s en de keuze over de informatieve bijlagen in de Eurocode ook nog extra informatie worden opgenomen die aanvullend is op de Eurocode tekst en niet conflicteert met de Eurocode tekst, de zogenaamde Non Conflicting Complementary Information, afgekort als NCCI. In het ANB bij de Eurocode voor staalconstructies worden bijvoorbeeld formules opgenomen om het elastisch kritisch moment uit te rekenen dat nodig is om de kipstabiliteit te toetsen.
Zelliksesteenweg 12 - 1082 Brussel
t. 02 509 15 01 - f. 02 511 12 81
info@infosteel.be - www.infosteel.be