Patershof te Mechelen: Kerk wordt hotel
Werfbezoek - 14 november 2008
Fotogalerij
fotos: Investpro/Ibo: Bob Feyfer/ Erwin Close/Jozef Desmedt - Staalinfocentrum JoVdB
Een 40-tal deelnemers aan dit laatste werfbezoek van het jaar werden ontvangen in de kantoren van Investpro/Ibo te Mechelen, een uitbreidingsproject met staalbouw. Om helemaal in de sfeer te komen konden we plaatsnemen op kerkstoelen, gerecupereerd uit de Patershofkerk zelf. Ook de audiovisuele pers, zeg maar televisie, was geïnteresseerd in dit uitzonderlijk project. Cameraploegen van RTV Mechelen en VTM (zie uitzending van zondag 16 november) waren aanwezig.
Na een korte inleiding door Jo Naessens (Staalinfocentrum) stelde R. Van den Heuvel (gedelegeerd bestuurder Investpro / Ibo / IMW) de firma('s) voor die het project realiseerde(n). "We bouwen graag en veel met staal" vertelde R. Van den Heuvel en hij voegde er meteen een paar markante referenties aan toe: het Belgische paviljoen op de Expo 1992 te Sevilla, de BIAC Luchthaven Pier te Zaventem, de Financietoren te Brussel, een stationshal te Jamaïca, 'Air liquide' te Koeweit. "Maar ook voor (sociale) woningbouw gebruiken we een staalskelet; 'De Leegheid' te Overijse, 'Lange Herengracht' te Mechelen, 'De Schalk te Willebroek"
De voor renovatieprojecten klassieke voordelen van het 'bouwen met staal'; snelheid en precisie van uitvoering, lage belasting van de funderingen, etc werden in de geval aangevuld met 'de omkeerbaarheid van de ingreep'. Inderdaad de Stad Mechelen eiste dat de kerk kon worden hersteld in zijn oorspronkelijke staat.
Een droomopdracht met loodzware eisen
Voor architecten is dit een droomopdracht, maar dan wel een met een eisenbundel om 'U' tegen te zeggen: economische haalbaarheid (uiteindelijk werden er 77 luxe hotelkamers voorzien) - architecturale eisen: doorkijkzone's op het rozas, op het koor - akoestische eisen ivm de hotelkamers - de nieuwe ruimten en vloerniveau's inpassen op de bestaande raamopeningen - brandweerstand - technische ruimten en -leidingen - …
Een klus voor architect Dan Jonckers van het Projectbureau Signa. "Na de heroprichting van het Minderbroederklooster in Mechelen in 1862" - schetst de architect de historische context - "werd 1867 met de aanvang van de bouw van de kerk gestart naar een ontwerp van de Antwerpse architect Paul Stoop. De kerk werd ontwijd in 1999 en na jaren leegstand werd aanvankelijk een kantoorproject voorzien, maar toen de vergunningen afgeleverd werden (2002), was de kantoormarkt in Mechelen verzadigd. In 2007 werd de nieuwe bestemming, een 4-sterren-hotel, een kerkhotel goedgekeurd." Alles werd zorgvuldig opgemeten, want de staalconstructieplannen worden in 3D getekend, waarbij alles tot in de puntjes is voorzien.
Uiteindelijk is het ontwerp van het Kerkhotel Patershof, genoemd naar het woonerf ernaast, uitgemond in een 4-sterren hotel met 77 luxe hotelkamers, waarvan 56 kamers in de kerk verspreid over 6 verdiepingen. De ontbijtzaal bevindt zich in het vroegere koor en op het gelijkvloers werden naast het onthaal vergaderzalen voorzien. "Een hotel heeft nog eens een specifieke brandwetgeving", zucht de architect - "Ik heb er een schema van 'algemene uitzonderingen op de uitzondering van de algemene uitzonderingsregel' aan over gehouden" (Meer info over de verschillende brandwetgevingen vindt u op deze site)
Wat anders dan staal ?
De studie van het ontwerp werd ons verduidelijkt door Erwin Close (Investpro) . De posities van de kolommen zijn zodanig gekozen dat ze gefundeerd zijn op de wanden van de ondergrondse technische ruimte. Deze wanden vormen tevens verstijvingen van de funderingsplaat.
De 5 tussenvloeren worden uitgevoerd met staalplaat-betonvloeren (met Arval Cofraplus77 LS dikte 1 mm) op verbrede onderflenzen, opgevuld met licht gewicht beton met kleikorrel granulaten. De afwerking van de vloeren bestaat uit een akoestische isolatiemat (1 cm), en een dunne chape (4 cm), De leidingen voor de technieken hangen aan de onderzijde, in de akoestisch, geïsoleerde verlaagde plafonds. Voor de wanden is er geopteerd te werken, met dubbele, geïsoleerde lichte scheidingswanden met gipsplaten.
De totale dikte van de vloer, zonder afwerking, is 24 cm. De opleg van de staalplaat-betonvloeren op de stalen liggers gebeurt op verbrede onderflenzen, die meewerken. Omwille van de beperkte hoogte, en de soms lange overspanningen, zijn een aantal liggers met tegenpeil uitgevoerd om de doorbuigingen te beperken. Voor de sterkte was het zelfs nodig om met zulke lage profielen, over te gaan op staalkwaliteit S355.
De overspanningen van de staalplaten zijn kort gehouden (3,2 m), zodat geen onderstempeling nodig was (snelheid), en de krachten op de bestaande muren beter verdeeld werden. Zo kan men op de toch al zeer beperkte ruimte, op bepaalde plaatsen al met de afwerking beginnen, terwijl men elders nog beton kan storten, en zelfs nog staal aan het monteren is.
Over verschillende verdiepingen heeft men “doorkijkzones” gecreëerd, opdat de kerk nog steeds in het hotel aanschouwd kan worden. Omwille van de compartimentering, is dit door toepassing van brandwerende beglazing. Zo heeft men in de foyer, bij het binnenkomen op het gelijkvloers nog zicht op het grote glas in lood raam aan de voorzijde van de kerk, en in de kruisbeuk kan men zelfs nog kijken tot de nok van het dak, …
Onder andere omwille van de complexiteit van dit project is er geopteerd te werken met een staalstructuur.
'Specificiteiten' van de werf
Bob Feyfer (algemene aannemer Ibo) legde ons op humoristische wijze aan de hand van een diashow de 'specificiteiten' (lees onverwachte omstandigheden) van dit soort projecten uit. Allereerst, het zekere voor het onzekere nemend, wou hij graag de opmeting checken. Hiervoor had hij een hoogtewerker nodig van minder dan 140 cm breed, de werftoegang bestaat uit 4 deuren van elk 140 cm breed. 'Geen noemenswaardige problemen op vlak van de opmeting. Moeilijke werftoegang, beperkte ruimte voor werfstockage (een equivalent van 8 parkeerplaatsen), hoge grondwaterstand, schijnbaar identieke bestaande elementen (kapitelen,…) etc 'enfin' klassieke en minder klassieke werfomstandigheden.
Na de afwerking door de aannemer zal het hotel verder worden ingericht door de hoteluitbater. De opening van het 4-sterrenhotel Patershof is voorzien voor mei 2009.
Dit werfbezoek werd georganiseerd door het Staalinfocentrum i.s.m. Investpro/ibo en AMO(Architectenvereniging van Mechelen en omstreken)
