MAS - Museum aan de Stroom te Antwerpen
Projectbezoek - 11 april 2008
Zo’n 60 deelnemers aan ons eerste projectbezoek in 2008 wilden wel eens weten hoever men staat met de bouw van het Museum aan de Stroom (MAS) en hoe dit gebouw precies in elkaar zit.
Maaike van der Tempel (Staalinfocentrum) verwelkomde de deelnemers, stelde bondig het Staalinfocentrum voor en gaf aan waar onze accenten in 2008 liggen: een werkgroep bouwdetails werd opgericht, de publicatie van technische brochures à rato van zo’n 20 modules/jaar is voorzien, een online project/beeldenbank staat op stapel,...
Een reusachtig stapelhuis
Celestine Jansen (MAS infopunt) situeerde het gebouw in Antwerpen. Het MAS wordt gebouwd op de plaats van het verdwenen Hanzehuis. Het zal in de stad staan als een reusachtig huis waarin het verleden gestapeld wordt. De meest uiteenlopende objecten, artefacten, tradities en verhalen in verband met het leven van de stad en de mensen die er woonden en nog wonen, worden in de tien verdiepingen van het MAS verzameld en gestapeld. De collecties die nu nog in verschillende stedelijke musea afzonderlijk tentoongesteld worden, zullen in het MAS worden samengebracht.
In 1999 schreef de stad Antwerpen een internationale architectuurwedstrijd uit. De jury koos uit de 55 ingediende voorstellen het ontwerp voor een ‘Stapelhuis’ door Neutelings Riedijk Architecten uit Rotterdam. Zij bedachten een ingenieuze opeenstapeling van enorme natuurstenen koffers. Een roltrapgalerij met glazen gevel verbindt de verschillende etages, en leidt de bezoekers naar de top van het gebouw via een ‘verticale stadswandeling’ in een reis door de geschiedenis van Antwerpen. Op de top van het gebouw wordt een panoramaplatform voorzien.
Grote uitkragingen op uitkragingen
Onder de titel ‘Spannende, uitkragende, uitdagende concepten’ verduidelijkte Ben Notenboom (studiebureau ABT België) de opbouw van dit uitzonderlijke gebouw.
De uitgangspunten voor het constructieve ontwerp lagen door de visie van de architecten vast:
- vrije uitkijk over omgeving bij rondgang naar boven
- grote obstakelvrije ruimtes in museumzalen
- betonnen uiterlijk van wanden en plafonds
- grote verdiepingshoogtes
De gevolgen hiervan waren:
- geen kolommen in de gevels, geen dragende gevelelementen
- minimale constructie-elementen in de zalen
- grote uitkragingen op uitkragingen
- een dubbele functie van de kern, zowel stabiliteit als afdracht van de belastingen naar de fundering
- de ruwbouw is de afwerking, binnengevelwanden met losse prefabelementen in architectonisch beton
- een bijzondere unieke glasconstructiegevel.
Het MAS is als een kerstboom
Staalbouwer van dienst is Iemants nv uit Arendonk. Deskundige uitleg werd ons gegeven door Patrick Maes, (Iemants Staalconstructies). De constructie van het MAS is als een kerstboom, een centrale kern met uitkragingen. Hiervoor waren stalen spanten (800t) en een in de betonkern ingestorte staalconstructie (200t) nodig. De bevestiging van de spanten aan de kern gebeurt via 4 stalen kruiskolommen (bestaande uit platen van 60x350mm). De kruiskolommen vormen samen met de wapening de ruggegraat van de kern.
Aan de kern zijn 34 spanten met een lengte van 12,6m en een hoogte van ± 6m (gewicht: 18,5 à 21t/stuk) bevestigd, zoals we tijdens ons bezoek konden zien, ook na voltooiing zichtbaar zullen blijven. De 4 dakspanten hebben een lengte van 28,8m/ 37,8m en een hoogte van 7,75m (gewicht: ±50 - 60t/stuk). Tijdens de montage van de spanten werd er gebruik gemaakt van hulpstaal voor het afvoeren van de windkrachten. Bijzondere uitkragende stalen spanten zijn voorzien voor het restaurant op de bovenste verdieping.
De binnenwandgevels zijn in prefabbeton. De glaspartijen bestaan uit glasplaten in S-vorm. Door deze vorm zijn ze op zichzelf stabiel en bevindt er zich geen steunende constructie aan de achterzijde. De glaspartijen variëren tussen 6 en 12 m hoogte. De gevels worden bekleed met een handgekliefde roodbruine Indische zandsteen in platen van 60 x 100 cm. Op de werf kregen we dankzij een proefopbouw van de wanden en de glaspartij een inzicht in het uiteindelijke resultaat.
Op de gevels worden 3.185 metalen handjes gemonteerd, die u kan sponsoren aan 1.000 euro/stuk of meer. Zodoende kan u letterlijk en figuurlijk persoonlijk ‘een handje’ toesteken aan de opbouw van het MAS.
De realisatie van het MAS maakt deel uit van een hele metamorfose van de wijk ‘het Eilandje’. De buurt krijgt een combinatie van functies: wonen, kantoren, cultuur en erfgoed, toerisme, recreatie, groene ruimten en parkeergelegenheid.
Opdrachtgever: Stad Antwerpen
Architect: Neutelings Riedijk Architecten, Rotterdam
Adviseur constructies: ABT België nv, Antwerpen
Adviseur installaties: Marq & Roba Brussel
Project management: Bureau Bouwtechniek Antwerpen
Bouwkundig aannemer: THV Interbuild - Willemen - Cordeel
Staalbouwer: Iemants Staalconstructies , Arendonk