31 InfoSteel #84 — 2026/1-2-3 Door de twee uitgesneden helften van de balk weer in elkaar te zetten, verkrijgt men een hoger profiel, dat daardoor sterker is, terwijl het gewicht hetzelfde blijft... Om de sterkte van de uiteindelijke balk nog verder te vergroten, kunnen aanvullende tussenplaten worden geplaatst... Zo ontstaat een balk waarvan het middengedeelte voorzien is van achthoekige uitsparingen.” In Europa werd de specifieke snijmethode gestandaardiseerd onder de naam Litzka-Schnittführung (nu Peinersnijmethode). Hierbij werd een specifieke snijhoek van 63,5° gehanteerd om de ideale balans tussen stijfheid en lassnelheid te vinden. Voordeel voor sheddaken Hubert Litzka ziet ook een voordeel bij het bouwen van sheddaken: “De doorgesneden helften van een balk hebben hun stijfheid verloren, waardoor ze met behulp van een geschikte machine kunnen worden omgevormd tot bogen met opengewerkte lijfplaat en kunnen worden verwerkt in de sheddaken. Tegenwoordig worden boogbalken met een radius van 5 m, 6,50 m en 8 m geproduceerd... Vanuit puur statisch oogpunt bieden deze schuine daken met gebogen elementen ten opzichte van schuine daken met rechte elementen het voordeel dat de horizontale krachten bij dezelfde belasting en voor dezelfde overspanningen aanzienlijk worden verminderd, wat gunstig is voor de infrastructuur.” Verspreiding in Europa Rond 1960 werd een handelspand in Brussel opgetrokken met Litzka-CSliggers3. Het stalen skelet van vijf verdiepingen maakt gebruik van deze raatliggers voor de vloeren, wat leidde tot een directe materiaalbesparing van 29%. In België, Frankrijk, Engeland en Duitsland zijn talrijke voorbeelden te vinden van de toepassing van deze balken als secundaire of primaire elementen. Diverse Italiaanse projecten, zoals de luifel van het Servettaz-Basevi gebouw demonstreren de veelzijdigheid van de raatligger.4 Cellenligger – Angelina In 1987 ontwikkelt de firma Westok Structural Services Ltd de cellenligger met ronde openingen en patenteert deze. Met behulp van computergestuurde branders (CNC) wordt een patroon van halve cirkels uit het lijf van het moederprofiel gesneden. Na het verschuiven en lassen ontstaat een ligger met een reeks cirkelvormige gaten. Het voordeel is de eliminatie van scherpe hoeken, wat spanningsconcentraties vermindert. De meest recente grote ontwikkeling is de Angelina-ligger, geïntroduceerd door ArcelorMittal in de vroege jaren 2000. Er wordt één enkele, sinusoïdale (golfvormige) snede in het lijf van een warmgewalst profiel gemaakt. Het grote voordeel is dat er, in tegenstelling tot bij de cellenligger, geen materiaalverlies optreedt tijdens het snijproces. HISTORIE 4 De eerste Europese realisatie van een staalbouw met industriële raatliggers : De fabriek Ewald Meiler in Kemnath in Beieren. 5 Eén van de eerste staalskeletten met industriële raatliggers in België, een handelspand in Brussel 6 Assemblage en lassen van een Litzka-ligger in de ateliers van Sanders & Forster in Stratford (UK) 5 1 Acier-Stahl-Steel nr 11, 1960, pag. 499 2 www.grunbauer.nl 3 Acier-Stahl-Steel nr 7-8, 1961, pag. 323 4 Acier-Stahl-Steel nr 3, 1967, pag. 117 5 Acier-Stahl-Steel nr 6, 1966, pag. 316 4 6 5
RkJQdWJsaXNoZXIy MzE2MDY=