#86 info steel Afgiftekantoor Brussel X - P910504 - Driemaandelijks - nummer 86 - 7-8-9/ 2026
Meer oplossingen. Minder uitstoot. Met XCarb® kiest u voor staal dat past bij uw klimaatambities. ArcelorMittal Commercial Netherlands BV - Long Products Eemhavenweg 70 NL-3089 KH Rotterdam sections.benelux@arcelormittal.com Scan voor meer informatie
1 InfoSteel #86 — 2026/7-8-9 Editoriaal Driemaandelijks blad uitgegeven door Infosteel (het staalinformatiecentrum voor België en het G.-H. Luxemburg) Verantwoordelijke Uitgever: Koen Michielsen, General Manager Infosteel vzw Z.1 Researchpark 110, BE-1731 Zellik, België t: +32-2-509 15 01 info@infosteel.be - www.infosteel.be BTW: BE 0406 763 362 Redactieraad: magazine@infosteel.be Geert Bettens, Daphne Deckers, Bruno Dursin, Robrecht Keersmaekers, Hugo Koch, Pieter Ottevaere, Filip Van den Abeele, Jo Van den Borre en Jan van Hapert Vertaling en correctie: Infosteel & Rudi Vanmechelen Advertenties: info@infosteel.be - t: +32-2-509 15 05 Verspreiding : Gratis voor leden van Infosteel vzw Oplage: 2.400 exemplaren Verkoop per stuk: € 15 / nummer(iBTW) Lid worden: info@infosteel.be Alleen de auteurs zijn verantwoordelijk voor de artikels. De auteur gaat akkoord met publicatie van de toegezonden documenten. Alle rechten voorbehouden, die van vertaling en bewerking inbegrepen. ISSN 2032-281X Copyright 2026 by Infosteel nummer 86 – 7-8-9/2026 magazine voor architectuur, techniek & innovatie in staalbouw Coverbeeld Hotel Palace, Brussel Tekening: UTIL Artikel op pagina 12 Beste lezer, Bij veel families staat deze periode in het teken van ‘terug-naar-school’. En ook bij Infosteel lopen we al volop warm voor het goed gevulde programma van cursussen in het komende najaar. Tegelijk starten ook de voorbereidingen voor het voorjaar van 2027, zowel voor cursussen als voor onze andere activiteiten. De hoofdlijnen krijgen al vorm, maar heeft u nog een idee voor een activiteit, werfbezoek of andere, aarzel dan zeker niet ons een seintje te geven. Het indienen van dossiers voor de Staalbouwwedstrijd is na de vakantieperiode ook terug een versnelling hoger geschakeld. Een warme oproep om snel ook nog eens in jullie afgewerkte staalbouwprojecten te duiken, er een leuk project uit te pikken, en dat in te dienen. Onder het motto ‘meedoen is belangrijker dan winnen’, zorgen wij er voor dat elk project na afloop in de kijker gezet wordt. Wacht niet te lang: de deadline nadert stilaan. Dit najaar maken we ook tijd om, samen met onze leden, na te denken of en hoe we onze interne staal-informatie-bibliotheek via een AI-zoek-tool extern raadpleegbaar kunnen maken. De twee eerste vragen die zich daarbij stellen zijn ‘welke behoeften zijn er’ en ‘uit welke voorbeelden kunnen we leren’. Wellicht zullen we dan tegen het eind van het jaar moeten nadenken over ‘hoe kan het technisch gerealiseerd worden’. Heeft u hiermee zelf ervaring, dan kom ik graag eens tot bij u om erover van gedachten te wisselen. Ik wens jullie een fijne en leerrijke herfst. Dat kan alvast beginnen met het lezen van deze editie van het InfoSteelmagazine. Ook nu heeft de redactieraad weer een gevarieerde reeks artikels gebundeld. Koen Michielsen, directeur Infosteel Uw reacties op: magazine@infosteel.be info steel Edition digitale en français www.infosteel.be/fr/publications/notre-magazine Digitale editie in het Nederlands www.infosteel.be/publicaties/ons-magazine Afzonderlijke Nederlands- en Franstalige editie, ook in digitale versie Sinds korte tijd verschijnt er een afzonderlijke Nederlands- en Franstalige editie. Dat spaart op papier- en verzendingskosten, maar we hopen vooral dat het de leesbaarheid ten goede komt. Éditions distinctes en néerlandais et en français, aussi en version digitale Depuis peu, nous publions des éditions distinctes en néerlandais et en français. Cela nous permet de réduire les coûts liés au papier et à l’expédition, mais nous espérons surtout que cela améliorera la lisibilité.
Inhoud Editoriaal 1 Hoe duurzaam is circulariteit? 3 In memoriam Philippe Samyn (1948-2026) 4 De Paradox van de Ingenieur: ‘laten Rekenen’ vs. ‘leren Begrijpen’ 6 Verblijfsruimte voor orang-oetans betere resolutie 8 TCS België realiseert uitdagend kraanproject 10 Wanneer de gevel de structuur stuurt – en omgekeerd 12 Zinkinfo Galvanizing Awards 2027 16 Montevideo in Antwerpen 18 Staalbouwwoning met loftkarakter – Strak in het pak 22 Nieuw hoofdkantoor voor CFL 26 De industrialisatie van ruimtevakwerken 30 Leden 32 P.8 P.18 P.12 P.22
3 InfoSteel #86 — 2026/7-8-9 COLUMN vorm van metallurgische cokes die de hoogovens voedt) naar de elektriciteit die de nieuwe ovens aandrijft. Die vaststelling impliceert een luidkeels pleidooi voor massale investeringen in hernieuwbare energie en nucleaire capaciteit. De ladder van Lansink De staalproductie in onze contreien zal de komende decennia dus groener en duurzamer worden. Bovendien herbergt staal een immens potentieel om uit te groeien tot de ruggengraat van de circulaire economie. Circulariteit omarmt het besef dat we zuiniger moeten omspringen met onze schaarse bronnen, en het principe van ‘Cradle to Cradle’ nodigt ons uit om afval als een nieuwe grondstof te bejegenen. De ladder van Lansink[2] biedt een richtsnoer om na te denken over circulariteit. Dit model voor afvalverwerking, vernoemd naar de Nederlandse biochemicus en politicus Ad Lansink, maakt een onderscheid tussen recyclage en hergebruik. Op beide terreinen kan staal een hefboom bieden. Staal is oneindig recycleerbaar, zonder verlies aan kwaliteit en eigenschappen. Sterker zelfs: dankzij de magie van de metallurgie kunnen oude bruggen of afgedankte spoorwegen worden hersmolten en opgewaardeerd tot hoogwaardig staal voor de bouw van bvb. windmolens, pijpleidingen voor het transport van waterstof en CO2, of elektrische voertuigen. Staal leent zich ook veel beter tot hergebruik dan andere constructiematerialen zoals beton of hout. De stellingbouw is een schoolvoorbeeld van hergebruik, maar de toenemende aandacht voor circulariteit ontsluit ook nieuwe zakenmodellen. Ik denk hierbij onder meer aan staalleveranciers die damwanden verhuren in plaats van verkopen, of een innovatief WestVlaams bedrijf dat zich engageert om hun hernieuwbare wanden op het einde van de levenscyclus terug te kopen. Bij het ontwerp van nieuwe gebouwen durven architecten ook steeds transversaler te denken, wat een polyvalente invulling over verschillende generaties mogelijk maakt. Achilleshiel van circulaire oplossingen Circulariteit is momenteel nog een containerbegrip dat, met vallen en opstaan, zijn weg zoekt van een kleine kring geitenwollen idealisten naar een breder bereik binnen bestuurskamers en directiecomités. De voornaamste achilleshiel van circulaire oplossingen blijft tot nader order het prijskaartje. Hoewel de meerkost vergeleken met het totale projectbudget meestal marginaal is, worden circulaire innovaties nog vaak weggezet als ‘te duur’. Als circulariteit duurzaam wil worden, zal het moeten evolueren van een ‘nice to have’ tot een ‘need to have’. Met het ‘Steel and Metals Action Plan’ heeft de Europese beleidsmaker alvast een klimaat geschapen dat uitnodigt tot investeringen in groener staal. Maar de brede uitrol van circulariteit vergt volgens mij nog een andere klimaatverandering, met name: de prijsperceptie bij de consument. Een circulair project zonder rendabele business case heet vaak het slachtoffer te zijn van de markt. Maar die markt, dat zijn wij allemaal samen. Ieder van ons is een individueel sneeuwvlokje dat in tijden van stijgende levensduurte de vinger op de knip houdt. De kost van de recente hittegolven, bosbranden en droogte is nog onvoldoende ingeprijsd in onze bereidheid om te betalen. Zolang dat besef niet groeit en onze mentaliteit niet wijzigt, dreigt circulariteit te blijven ronddraaien in cirkeltjes die verdacht veel lijken op een nul. Dit nummer van Infosteel Magazine verschijnt aan het einde van, op zijn zachtst gezegd, een hete zomer. Vlaanderen kende de voorbije maanden drie hittegolven, de zuiderse landen werden getroffen door bosbranden van zelden geziene omvang, en de aanhoudende droogte heeft iedere tuin en elk gazon genadeloos gebrandmerkt. Zelfs de meest rabiate klimaatontkenner krijgt het warm onder de voeten in het aanschijn van zo veel onheil. Verantwoordelijkheid is diffuus Wat wringt bij klimaatopwarming, is dat het aanwijzen van verantwoordelijkheid diffuus is. Moraalfilosoof James Garvey schrijft[1]: “het is alsof ik medeverantwoordelijk ben, samen met een miljoen anderen, voor een miljard kleine acties, in een triljoen momentjes”. Iedere actie is ogenschijnlijk onschuldig, en niemand wil kwaad berokkenen. Maar het globale resultaat kan niettemin catastrofaal zijn. De grote Franse vrijdenker Voltaire wist reeds: “geen enkel sneeuwvlokje in een lawine voelt zich ooit verantwoordelijk”. Wat mij na de voorbije zwoele zomer het meest verontrust, is dat wij momenteel de gevolgen dragen van mechanismen die decennia geleden reeds in beweging zijn gezet. Door de inertie van het klimaatsysteem zal de impact van onze huidige (en bijna bandeloze) uitstoot vooral onze kinderen en kleinkinderen ongenadig hard treffen. De Europese staalindustrie neemt het voortouw Decarbonisatie van de zware industrie wordt dus een even dringende als dwingende noodzaak. De Europese staalindustrie neemt hierbij alvast het voortouw: momenteel zijn meer dan tien elektrische ovens in aanbouw, en liggen plannen voor nog een handvol ovens op de tekentafel. Het voornemen om hoogovens op middellange termijn te vervangen door duurzamere technologie wordt door de Europese staalfabrikanten geschraagd door concrete actieplannen en substantiële allocatie van kapitaal. De voetafdruk van toekomstig staal zal zo verschuiven van steenkool (onder de Hoe duurzaam is circulariteit? [1] ‘The Ethics of Climate Change’ van James Garvey biedt een toegankelijke en intellectueel eerlijke analyse over morele verantwoordelijkheid in de klimaatproblematiek. Warm aanbevolen, maar bij vlagen ook wrange lectuur. [2] https://www.milgro.eu/blog/https/www.milgro. eu/blog/ladder-van-lansink-bekeken-vanuit-eencirculair-perspectief Filip Van den Abeele
In memoriam Philippe Samyn (1948-2026) Lichtheid als leidraad Al bij de eerste editie van de Staalbouwwedstrijd in 1998 viel Samyn in de prijzen. Het bedrijfsrestaurant van Petrofina in Brussel won de Staalbouwprijs. Een doorlopend glazen dak, opgevat als een kettinglijn, overspant er de ruimte tussen een oud herenhuis en een klein kantoorgebouw. De jury zag in de bijzondere constructie een vernieuwend antwoord op een complexe stedelijke situatie. Ook het servicestation in Wanlin werd dat jaar genomineerd. Later volgden onder meer de servicestations in Nijvel en Hellebecq, metrostation Erasmus in Anderlecht en de overkapping van het station van Leuven. Over die laatste prees de jury de open, uiterst verfijnde staalstructuur als de belichaming van Samyns voortdurende zoektocht naar ‘lichtheid, transparantie en een minimum aan materiaal’. Het zijn woorden die veel van zijn werk samenvatten. Wedstrijd na wedstrijd zagen we hoe Samyn staal niet alleen als constructiemateriaal gebruikte, maar als middel om met steeds minder steeds meer te bereiken. Eind mei vernamen we het droevige nieuws dat Philippe Samyn, één van de belangrijkste Belgische architecten en ingenieurs van de voorbije vijftig jaar, is overleden. Zijn werk laat zich niet in één stijl vatten. Zijn erfenis is veel meer dan een indrukwekkende reeks gebouwen. Samyn bleef zijn visie verfijnen over hoe onze wereld – en haar architectuur – er morgen zou kunnen of moeten uitzien. Hij was zonder meer een visionair met de nieuwsgierigheid van een kind. Als geen ander wist hij de brug te slaan tussen de structurele logica van de ingenieur en de intuïtie van de architect. In zijn project met staal zocht hij voortdurend de grenzen op van wat technisch mogelijk was. Hij kende de materiaaleigenschappen door en door en wist ze maximaal te benutten. Tegelijk daagde hij producenten uit om performantere staalkwaliteiten te ontwikkelen, zodat steeds lichter en verfijnder kon worden gebouwd. Als Belgische staalbouworganisatie kon je simpelweg niet om hem heen. Onze wegen kruisten elkaar haast vanzelfsprekend — of het nu was via het OCASonderzoekscentrum[2] bij de staalfabriek in Zelzate, onze Staalbouwwedstrijden, projectbezoeken of lezingen. Tekst & schetsen: InfoSteel 1 Glazen Huis, Lommel 2 OCAS-onderzoekscentrum, Zelzate 3 Totalfina servicestation, Nijvel 4 Studie voor naar lichtere windmasten 5 Galaxia & Euro Space Center, Libin 6 Europagebouw, Brussel 7 ‘Ma-Tu-Vu’, Knokke 2 3 1
5 InfoSteel #86 — 2026/7-8-9 Architectuur als onderzoek De zoektocht werd nog tastbaarder tijdens de vele projectbezoeken. In 2002 ontvingen Philippe Samyn en zijn team ons in Nijvel, onder meer bij het servicestation van Totalfina[3]. Een 210 m lange brug overspant er de snelweg BrusselParijs. Het restaurant bevindt zich boven de snelweg, terwijl grote uitkragingen aan weerszijden de benzinepompen overkappen. De inzet: de bebouwde oppervlakte zo klein mogelijk houden. Ook het Glazen Huis[1] in Lommel draagt onmiskenbaar zijn signatuur. Traditionele volumes met openbare functies worden er verbonden door een spectaculaire kegel van staal en glas, met twee hangende spiraaltrappen die bovenaan samenkomen. In Libin bezochten we Galaxia & Euro Space Center[5]. Een licht omhulsel beschermt er een ‘houten dorp’ van bedrijven; gevel en dak zijn bekleed met zonnepanelen. Opnieuw komen enkele van Samyns fundamentele bekommernissen samen: zuinig omspringen met materiaal, ruimte en energie. Want voor Samyn was een gebouw nooit alleen een eindproduct. Architectuur was onderzoek. Naar vorm en constructie, maar evengoed naar economie, ecologie en de mogelijkheden van nieuwe materialen. Een stem voor de staalbouw Op onze Staalbouwdagen deelde Philippe Samyn graag zijn ideeën. In 2012 sprak hij over het toen nog in aanbouw zijnde Europa-gebouw[6] in Brussel, dat hij weleens een ‘kathedraal van staal’ noemde. Rond een groot atrium verenigt het project bestaande gebouwen met een lantaarnvormig volume waarin de conferentiezalen zijn ondergebracht. De opvallende dubbele gevel, een patchwork van gerecupereerde houten raamkaders, verwijst naar de verscheidenheid van de Europese architectuur. Bijna tien jaar eerder, in 2003, sprak hij tijdens de StudentenSTAALdag in ‘zijn’ Aula Magna in Louvain-la-Neuve. Niet alleen over gebouwen, maar vooral over de ideeën erachter. Ook daarin was Samyn genereus: kennis moest worden onderzocht, bevraagd én gedeeld. Dat gold eveneens voor onze publicaties. Vanaf de eerste editie van ons tijdschrift, eind 2003, kreeg zijn werk er een prominente plaats. Metrostation Erasmus in Anderlecht was een van de eerste projecten die we belichtten: een langgerekte staalstructuur met membraanbedekking, overdag licht en luchtig, ’s nachts een helder baken. Samyn and Partners werkte graag mee aan artikels en stelde geregeld ontwerpschetsen ter beschikking, die meer dan eens onze cover haalden. Ook theoretischer onderzoek vond zijn weg naar onze pagina’s. Voor de Fabricom-groep onderzocht Samyn bijvoorbeeld hoe windmasten[4] lichter konden worden: een morfologische zoektocht naar structuren die met minder materiaal dezelfde – of betere – prestaties leveren. HOMMAGE ‘Maar het had nog fijner gekund’ Een van de projecten waarover we recent nog wilden publiceren, was ‘Ma-Tu-Vu’[7] in Knokke. Het bracht Samyn in zekere zin terug naar het begin van zijn carrière. De koepelvormige structuur is opgebouwd uit bijna identieke verbindingspunten in roestvast staal, gebaseerd op zijn innovatieve geometrische ISONODE-concept. Typerend voor Samyn was zijn reactie: ‘Maar het had nog fijner gekund.’ Misschien vat die ene zin hem wel het best samen. Nooit tevreden met wat al kon. Altijd op zoek naar minder gewicht, minder materiaal, meer efficiëntie en meer elegantie. Niet uit formalisme, maar vanuit een diep geloof dat architectuur en techniek samen beter konden. Met het heengaan van Philippe Samyn verliezen we een pionier, een genie van de lichte structuur en een inspirerende vriend van de staalbouw. We gaan je missen, Philippe. 6 4 5 7
De Paradox van de Ingenieur: ‘laten Rekenen’ vs. ‘leren Begrijpen’ • Analyse van krachtswerking: Verder kijken dan de globale analyse en begrijpen hoe interne krachten zich herverdelen in een complexe structuur. • Instabiliteitsfenomenen: Een kritische blik op knik, kip en plooien. Het beheersen van deze fenomenen is cruciaal om niet enkel op sterkte, maar vooral op stijfheid en stabiliteit te ontwerpen. • Toetsingsregels: De vertaling van de Eurocodes naar de dagelijkse praktijk, waarbij de theoretische limiettoestanden worden gekoppeld aan robuustheid en constructieve logica. Didactische methodiek: de kracht van de spreker Wat deze cursus al jaren tot een blijvende inspiratiebron maakt, is de unieke didactische aanpak van Prof. ir. arch. Wim Hoeckman. De spreker combineert een sterke academische bagage met jarenlange praktische ervaring. Dit resulteert in een methodiek waarbij: • Theorie versus praktijk: Complexe mechanische concepten worden steevast gekoppeld aan voorbeelden uit de realiteit van de werf en het ontwerpbureau. • Kritisch denken: De focus ligt niet op het blindelings invullen van een rekenblad, maar op het begrijpen van de mechanische logica achter elke formule. • Interactiviteit: Deelnemers worden uitgedaagd om zelf na te denken over ontwerpbeslissingen en de impact daarvan op de economische en technische haalbaarheid. Conclusie Voor de ingenieur die niet alleen wil rekenen, maar ook wil begrijpen, biedt deze cursus de nodige verdieping om in een gedigitaliseerde wereld het technisch beoordelingsvermogen structureel te verhogen. Constructies worden steeds complexer, architecten verleggen de grenzen van het mogelijke en normvoorschriften worden almaar omvangrijker. Voor de hedendaagse bouwkundig ingenieur is het dagelijks leven een uitdagende evenwichtsoefening. De kracht en de valstrik van software We beschikken vandaag over krachtige, betrouwbare rekensoftware die – mits een doordachte modellering – feilloos de meest complexe constructies verwerkt. Deze tools zijn onmisbaar geworden: ze genereren in een handomdraai gedetailleerde, stap-voor-stap gedocumenteerde rekennota’s en vertalen complexe normvoorschriften naar inzichtelijke resultaten zoals een procentuele gebruiksgraad. Toch schuilt hierin een paradox: de software is zo efficiënt dat de verleiding groot is om blindelings op de gegenereerde output te vertrouwen. Een ‘zwarte-doos benadering’ – waarbij men enkel de gegevens invoert en het resultaat als vaststaand feit aanvaardt – kan leiden tot een verlies van constructief inzicht. De software is een krachtig instrument, maar gelukkig geen vervanger voor de ingenieursgeest. De essentie van vakmanschap Ondanks de technologische vooruitgang blijft de interpretatie van rekenresultaten een fundamenteel menselijke verantwoordelijkheid. Een optimale en economische constructie ontwerpen vereist meer dan enkel het volgen van algoritmes; het vergt een diepgaande beheersing van de basismechanica. Bouwstenen van het staalontwerp De Infosteel-cursus ‘Essentiële achtergronden bij constructief ontwerpen van staalconstructies’ hanteert een methodische opbouw waarbij de volledige cyclus van staalontwerp wordt doorlopen: • Materiaalgedrag en Belgische context: Diepgaand inzicht in het beschikbare staal op de Belgische markt, de invloed van eigenspanningen en de classificatie van doorsneden. OPLEIDINGEN Praktische Informatie De opleiding ‘Essentiële achtergronden bij constructief ontwerpen van staalconstructies’ gaat van start op 12 oktober 2026 in Edegem. Het programma beslaat zes namiddagen, telkens georganiseerd van 12u30 tot 18u00. Deze opzet biedt de ideale balans tussen een intensief leerproces en de mogelijkheid om het geleerde in de dagelijkse beroepspraktijk te integreren. Meer informatie en de link naar de inschrijving staan op www.infosteel.be/constructief-ontwerpen Rudi Vanmechelen, Training Coordinator
Brandveiligheid in industriebouw Cursus – start 28 oktober 2026, Zemst www.infosteel.be/brandveiligheid -cursus-brand-advertentie.indd 2 04/09/2026 08:57:38 SCI (Steel Construction Institute) Online course (SCI) Portal Frame Design 1+3+8+10/12/2026 REGISTER NOW Online course (SCI) Structural Fire Design Wednesday 09/12/2026 REGISTER NOW Webinar (SCI) Acoustic Design for Steel Framed Buildings Wednesday 11/11/2026 REGISTER NOW Online course (SCI) Design of Light Steel Framed Buildings Tuesday 17+19/11/2026 REGISTER NOW Webinar (SCI) An Introduction to Sheet Pile Design Wednesday 25/11/2026 FREE TO ALL Special rate for InfoSteel-members On-line courses www.infosteel.be/sci-trainings T +31 (0)71-5418923 E info@dutchengineering.nl W dutchengineering.nl ComFlor® 95met/avecCrushedends Staalplaat-betonvloeren Onderdeel van uitkragingen Ontwerpprogramma Programme de conception www.dutchengineering.nl Dalles mixte acier-béton Partie des porte-à-faux 248062_ADV_DutchEngineering_CF95.indd 1 26/05/2025 11:34
Driedimensionale vakwerkstructuur van roestvast staal Verblijfsruimte voor orang-oetans diameters van de buizen te minimaliseren, waardoor de orang-oetans ze kunnen vastgrijpen. Deze structuur wordt blootgesteld aan complexe driedimensionale belastingen die voortvloeien uit de membraanwerking van het net dat de fysieke omhulling van de verblijf vormt. Dit net (‘x-tend’) bestaat uit gespannen kabels met een diameter van 3 mm die tot ruitvormige mazen van 50 x 88 mm zijn gevlochten en met roestvaststalen koppelstukken zijn samengevoegd. Door zijn aard kan het zich aanpassen aan complexe driedimensionale geometrieën en tegelijkertijd de krachten buiten het vlak (bijvoorbeeld het gewicht van een orang-oetan) opvangen en deze omzetten in een membraaneffect. Het net wordt aangevuld met een reeks draagkabels. De stalen luifels van de uitkijkpunten dienen ook als verankeringsstructuur voor de draagkabels van het net, evenals voor het net zelf. De nieuwe uitbreiding van de verblijfsruimte voor de orang-oetans van de ‘Ménagerie’ biedt hen een verrijkte, open en gevarieerde buitenomgeving. De ‘Ménagerie’ maakt deel uit van de ‘Jardin des Plantes’, een historische dierentuin die in 1794 werd opgericht in het hart van Parijs. De nieuwe ruimte voor de orang-oetans is gelegen op een driehoekig perceel. Het project onderscheidt zich door een driedimensionale vakwerkstructuur van roestvast staal 1.4404 (AISI 316L), ontworpen om zich subtiel te integreren in de beschermde site van de ‘Jardin des Plantes’. De algemene geometrie, gebaseerd op symmetrie en eenvoudige vormen, sluit aan bij de architectuur van de paviljoens van de ‘Ménagerie’. De driedimensionale structuur is gerealiseerd met behulp van holle profielen, ronde holle buizen met dikke wanden. Deze strategie maakt het mogelijk de ACTUALITEIT Tekst : bron Ney and Partners, bewerking InfoSteel Beelden: , Giaime Meloni (1,4), Ney and Partners (2,3) Plaats: Ménagerie, Jardin des Plantes, Parijs Opdrachtgever: Muséum National d’histoire naturelle Ontwerper/architect: Ney & Partners Landschapsinrichting: MARBORIS, Ville et Paysage Studiebureau stabiliteit: Ney & Partners Aannemer: Ansart TP - CNI - ZOOPOLIS - PROJARDINS Bouwpartners, lid van InfoSteel: Ney & Partners 1
9 InfoSteel #86 — 2026/7-8-9 De loopbrug die deze moderne structuur verbindt met het ‘Primatengebouw’ laat de dieren boven de bezoekers lopen zodat de indeling van de paden in het park volledig behouden blijft. Werken met en voor levende wezens Werken met en voor levende wezens vereist een andere kijk: het project richt zich niet langer uitsluitend op menselijke gebruikers, maar op wezens waarvan de behoeften, percepties en gedragingen ons deels ontgaan. In deze context kunnen de orang-oetans zich uiteraard niet rechtstreeks uitdrukken. Hun aanwezigheid in het project verloopt via een interpretatieketen: verzorgers, dierenartsen of ethologen worden hun vertegenwoordigers. Hun observaties, hun hypothesen en soms hun intuïties vormen een vorm van ‘indirecte uitspraak’, die noodzakelijkerwijs gedeeltelijk, evolutief en soms tegenstrijdig is. Deze complexiteit verandert het ontwerpproces ingrijpend. Het project is opgezet als een brede dialoog, waarin architectuur en inrichting instrumenten worden voor bemiddeling tussen werelden die niet dezelfde fundamentele referentiekaders delen – zelfs niet in hun verhouding tot de zwaartekracht. 2 3 4
voor Safran in Hyderabad, India TCS België realiseert uitdagend kraanproject De installatie omvat o.a. 15 hangloopkranen van 6 ton, 17 takels, 10 vaste transfers en meer dan 2,5 km spoorliggers in de Assy-Disassy zone. In totaal beslaat het project drie zones: de backshop, assy/ disassy zone en preparation room. Safran stelt zeer hoge eisen aan precisie en flexibiliteit Dankzij een uniek systeem waarbij takels via vergrendelbare koppelingen van de ene kraan naar de andere kunnen ‘over- rijden’, kunnen lasten op elk punt in de hal worden opgepikt en elders nauwkeurig worden neergezet — zonder hinder van obstakels op de vloer en met optimaal gebruik van de beschikbare ruimte op hoogte. Dit is een nicheoplossing die maar weinig kraanbouwers wereldwijd kunnen aanbieden, en waarin TCS zich onderscheidt door haar doorgedreven engineering, eigen productie en testprocedures. TCS (Timmers Cranes & Steelworks), specialist in industriële hijs- en transportsystemen, heeft een prestigieuze opdracht voltooid voor een grootschalig kraanproject in India – een primeur in de geschiedenis van het bedrijf. In Hyderabad, een stad met meer dan 12 miljoen inwoners en een snelgroeiende luchtvaartindustrie, realiseerde TCS een geavanceerd hangloopkraansysteem voor de onderhoudsafdeling van LEAPvliegtuigmotoren van Safran Aircraft Engines. LEAP staat voor ‘Leading Edge Aviation Propulsion’ en is een nieuwe generatie turbofanmotor, ontwikkeld door CFM International – de joint venture van Safran Aircraft Engines en GE Aerospace. Het project in Hyderabad bouwt voort op de ervaring in Brussel, maar door de grotere schaal en internationale context is het nog uitdagender geworden. Tekst & beelden: bron TCS, bewerking InfoSteel Beelden: TCS ACTUALITEIT 1
Steel Design Steel Design is a set of English textbooks that are based on the EN version of Eurocode with differences in nationally defined parameters included in an annex. Where a country can make a national choice – or when non-contradictory complementary information may be used – this is indicated by a symbol (black square). These textbooks are intended for high-school and university level students. The content is also applicable to designers who are not specialised in steel and steel construction. The Steel Design Books are available as printed hardcover books or as E-books. shop.infosteel.eu/steel-design-books/ EXPERTISE & COMMITMENT INDUSTRIAL CRANES - STEELWORKS - LIFECYCLE SERVICES - GENERAL CONTRACTING Europark 1002 - B-3530 Houthalen-Helchteren | info@timmers.be | Tel. +32 11 60 93 60 | www.timmers.be
Hotel Palace Brussel als case voor een nieuwe ontwerpuitdaging Wanneer de gevel de structuur stuurt — en omgekeerd vier verdiepingen hoog stalen vakwerk draagt de kolomvrije conferentiezaal op het gelijkvloers. Aan dit vakwerk wordt vervolgens de draagstructuur van de hotelkamers opgehangen. Die structurele keuze heeft verstrekkende gevolgen voor het gevelontwerp. Een vervormde structuur stelt nieuwe eisen aan de gevel België kent een uitgesproken traditie van massiefbouw waarbij metselwerk en beton de dragende elementen vormen. De structuur valt typisch samen met de gevel en vervormingen in de gevel zijn meestal verwaarloosbaar. Belgische normatieve documenten hebben dan ook weinig aandacht voor de invloed van vervorming op de gevel. Bij de bouw van een gevel worden thermische zettingen in rekening gebracht, maar gaat men er veelal vanuit dat de achterliggende structuur vormstabiel is. Bij Hotel Le Nouveau Palace worden we geconfronteerd met een heel andere context. Het is een relatief hoog gebouw, opgebouwd uit staal, met grote overspanningen en uitkragingen. De structuur vervormt in de uiteindelijke toestand Hotel Palace: bouwen boven een metrotunnel Samen met de Italiaanse architectenbureaus OnSiteStudio en PioveneFabi begeleidt Bureau Bouwtechniek de renovatie en uitbreiding van Hotel Le Nouveau Palace, vandaag DoubleTree by Hilton Brussels. Het project voorziet in de uitbreiding van het historische hotel uit 1909 met een volledig nieuw hotelvolume op het braakliggende stuk van het hotelperceel. Zo groeit de capaciteit van het hotel van ongeveer 350 naar ruim 500 kamers. De architectuur zoekt bewust aansluiting bij het Brusselse straatbeeld. De nieuwe gevel verwijst met zijn uitgesproken bow-windows naar de Brusselse architectuur van de eeuwwisseling tussen de 19de en 20ste eeuw en sluit tegelijk aan bij die van de omliggende gebouwen. Ondergronds bevindt zich een veel minder evidente context. Onder het gebouw loopt een metrotunnel, waardoor een klassieke fundering onmogelijk is. Grote delen van het gebouw worden gedragen door diepe funderingen en een complexe staalstructuur die aanzienlijke uitkragingen mogelijk maakt. Een Tekst: Bureau Bouwtechniek Foto’s: Sarah Blee voor Bureau Bouwtechniek Tekeningen: UTIL 1 Place Rogier Rue Gineste Tunnel routier Subway
13 InfoSteel #86 — 2026/7-8-9 als gevolg van wind-, kruip- en gebruiksbelastingen, en tijdens de uitvoering ten gevolge van de toevoeging van het gewicht van de gevelafwerking en technische installaties. De maximaal opneembare vervormingen stellen hierbij eisen aan de structuur en zullen deze tot op zekere hoogte gaan beïnvloeden. Anderzijds zullen de structurele beperkingen ook hun weerslag hebben op de gevel. Beide moeten dus zeer goed op elkaar worden afgestemd en worden in dit geval tot hun limieten geduwd. Hoeveel beweging kan een gevel opvangen zonder dat het visueel storend is of invloed heeft op de prestaties? Of hoe stijf kan een constructie gemaakt worden om de vervormingen toch te beperken, en blijft dit dan financieel haalbaar? De gevel bepaalt mee de structuur Ook de gevel beïnvloedt op haar beurt de draagstructuur: het gewicht van de gevel bepaalt mede de doorbuiging van de constructie. De stijfheid van de draagstructuur moet afgestemd zijn op de stijfheid van de gevelelementen en omgekeerd. De gevelelementen moeten rekening houden met de vervorming en beweging van de draagstructuur. Zo moeten glazen elementen kunnen bewegen binnen de kaders waarin ze vastgehouden worden, moeten de gevelsystemen regelbaar zijn om horizontaliteit, verticaliteit en vlakheid te garanderen, moeten de voegen tussen de gevelpanelen voldoende speling bieden en mogen de waterdichtingen niet scheuren … Zelfs esthetische eisen spelen hierin mee. Een minimale doorbuiging die constructief aanvaardbaar is volgens de Eurocodes, kan visueel al leiden tot storende verspringingen tussen gevelpanelen. Wat structureel voldoet, is daarom niet noodzakelijk architecturaal aanvaardbaar. De grootste uitdaging zit in de communicatie Juist daarom verschuift een belangrijk deel van de ontwerpopgave naar de samenwerking tussen architect, stabiliteitsingenieur, gevelingenieur en uitvoerende partijen. PROJECT Plaats: Rogierplein – Bolwerklaan, Sint-Joost-ten-Node (Brussel) Opdrachtgever: Pandox AB / DoubleTree by Hilton Brussels City Architect: TM – Onsite Studio, Milaan (IT) & Piovenefabi, Milaan (IT) & Bureau Bouwtechniek, Antwerpen Studiebureau stabiliteit: UTIL, Schaarbeek Studiebureau voor staalbouwer: Stabilogics, Kampenhout Hoofdaannemer: Denys - Socatra Staalbouwer: AVM Montage, Bree Bouwpartners lid van InfoSteel: Bureau Bouwtechniek, Stabilogics, UTIL 3 2
Al in de ontwerpfase moeten vragen worden beantwoord zoals: • Welke vervormingen treden op tijdens en na de bouw? • Wanneer wordt de gevel geplaatst? • Hoeveel vervorming en beweging moet de gevel nog aankunnen na plaatsing ervan? Kan de gevel dit aan zonder technische of esthetische risico’s? • Is het wenselijk om de structuur voor te belasten om vervorming en beweging na plaatsing van de gevel te beperken? • Staat het stabiliteitsontwerp voorbelasting toe (praktisch gezien)? • Welke vervormingen ontstaan pas na ingebruikname? Kan de gevel dit aan zonder technische of esthetische risico’s? • Welke bewegingen moeten de voegen opnemen? • Hoe zichtbaar zullen de verschillende vervormingen zijn in de gevel? • Op welk moment kan je het gekozen gevelsysteem ‘regelen’ (in 3 dimensies)? Denk aan een gordijngevel, gevelpanelen… En wanneer niet meer? Hoe gemakkelijk is dat in werkelijkheid? • Wat zijn de verschillende belastingstoestanden tijdens en na de bouw? • Wat is de marge op al deze theoretische berekeningen? M.a.w.: wat kan de vervorming/beweging van de structuur nog beïnvloeden en in welke mate? De toegestane toleranties van de ruwbouw dienen gespecifieerd in het dossier. Het gevelontwerp dient rekening te houden met de toegestane (gecumuleerde) toleranties. De bouwkundige detaillering dient voldoende tolerantiemarge te voorzien om afwijkingen in de ruwbouw op te vangen. Zo moet worden nagegaan of bijvoorbeeld de gordijngevelprofielen voldoende speling bieden voor het ingeklemde glas. Maar ook of het systeem zijn waterdichting kan garanderen ten gevolge van vervorming. Eventueel kunnen specifieke testen uitgevoerd worden in labo om dit na te gaan. Dit betekent dat zowel de architect als de stabiliteitsingenieur hiervan bewust moeten zijn, zodat ze elkaar de juiste vragen stellen en de nodige controles en aanpassingen uitvoeren op hun concepten. Als deze vragen pas tijdens de uitvoering opduiken, zijn fundamentele aanpassingen vaak onmogelijk of bijzonder kostelijk. Bij Hotel Le Nouveau Palace, heeft de stabiliteitsingenieur ervoor gezorgd dat de relatieve doorbuiging tussen de assen beperkt bleef opdat het gordijngevelsysteem, de waterdichting en de beglaasde delen niet zouden breken. Er is dus een zekere stijfheid ingebouwd. Op de ‘kleine gevel’ aan de kant van het 5 4
15 InfoSteel #86 — 2026/7-8-9 7 6 Rogierplein zijn de berekende vervormingen het grootst. Daar heeft de ingenieur in het aanbestedingsdossier een tegenpijl gevraagd en een voorbelasting om de vervorming na plaatsing van de gevel tot een minimum te herleiden. Tijdens de uitvoering moeten de aannemer en onderaannemers hier eveneens bewust van gemaakt worden, zodat ook zij rekening houden met de opgestelde hypotheses van het ontwerp en aangeven wanneer men om de een of andere reden hiervan moet afwijken. Deze zaken moeten besproken worden opdat gevel en structuur op elkaar afgestemd blijven. Een aantal aandachtspunten zijn: • Aftoetsen van het theoretische model aan de realiteit en toegestane toleranties (productie, plaatsing, speling …). • Fasering van de werken en de voorspelde vervormingen die met die specifieke fasering gepaard gaan. • Manier van monteren en stutten om parasitaire krachten te vermijden. • De gecumuleerde toleranties dienen beheerd te worden. Zo kan men bv. per fase opmetingen doen om geometrische afwijkingen in kaart te brengen en te corrigeren indien nodig, voor men de volgende fase aanvangt. • De vervormingen monitoren gedurende het bouwproces. Anders bouwen, weg van de gekende paden Voor Bureau Bouwtechniek is het project vooral een illustratie van een evolutie die zich steeds vaker aandient. Naarmate gebouwen lichter worden opgebouwd, meer gebruikmaken van staal of hout(skelet), hybride draagstructuren en circulair worden ontworpen, wordt de wisselwerking tussen gevel en draagstructuur steeds bepalender voor het ontwerp. Al deze ontwikkelingen zorgen ervoor dat constructies gevoeliger worden voor vervormingen dan de klassieke massieve betonstructuur en het dragende metselwerk. Dat betekent niet dat deze bouwmethodes problematisch zijn, wél dat de wisselwerking tussen gevel en structuur veel vroeger in het ontwerpproces moet worden meegenomen. De rol van façade engineering Daar ligt volgens Bureau Bouwtechniek de grootste meerwaarde van façade engineering. Niet in het ontwerpen van een gevel op zich, maar in het verbinden van architectuur, stabiliteit, uitvoerbaarheid en esthetiek. Door al tijdens het ontwerp de juiste vragen te stellen, kunnen bewegingen worden voorspeld, toleranties worden afgestemd en keuzes worden gemaakt die zowel architecturaal als technisch werken. Hotel Le Nouveau Palace toont hoe die geïntegreerde benadering niet alleen noodzakelijk wordt bij uitzonderlijke projecten, maar steeds vaker ook bij de gebouwen van morgen In het volgend nummer van InfoSteel gaat Frans Leenaerts van Util dieper in op de engineering van de complexe staalconstructie. 8
Uiterste aanmelddatum is 15/11/2026 Zinkinfo Galvanizing Awards 2027 Boek en uitgebreide zichtbaarheid voor deelnemers Alle deelnemende projecten zullen worden opgenomen in een mooi boek dat door Zinkinfo Benelux zal worden uitgegeven. Dit boek zal breed verspreid worden onder opdrachtgevers, architecten, ingenieursbureaus, staalbouwers en aannemers. Daarnaast krijgen alle projecten aandacht via de social mediakanalen van Zinkinfo Benelux (Instagram, Linkedin, Facebook) en worden ze gepubliceerd op de website. Jury Een onafhankelijke jury selecteert de genomineerden en de laureaten en kent de Zinkinfo Galvanizing Awards 2027 toe. Voor meer gedetailleerde informatie over de deelnemingsvoorwaarden, jurering, en mediacampagne verwijzen wij u graag naar de website: www.zinkinfobenelux.com Zinkinfo Benelux nodigt architecten, opdrachtgevers, ingenieursbureaus en uitvoerende partijen uit om hun project aan te melden voor de Zinkinfo Galvanizing Awards 2027. Deze wedstrijd wil een breed scala aan toepassingen van thermisch verzinken in de kijker zetten. Thermisch verzinken biedt zowel ontwerpers als hun klanten tal van voordelen. Vooral de lange levensduur, herbruikbaarheid en onderhoudsvriendelijkheid zijn belangrijke troeven van dit conserveringssysteem. Bovendien waarderen ontwerpers het mooie verouderingsproces van thermisch verzinkt staal waardoor het met de jaren die typische natuurlijke patina krijgt. De uiterste aanmelddatum is 15/11/2026. Vijf categorieën De indeling van de wedstrijd telt vijf categorieën: • Gebouwen • Infra, Mobiliteit & Openbare Ruimte • Karakteristieke stalen elementen • Duplex (verzinken + coaten) • Circulair bouwen* *De verzinkte staalconstructie, en bij uitbreiding het volledige project, is ontworpen vanuit de gedachte van circulariteit. Alle verzinkte stalen onderdelen zijn zo ontworpen dat ze demontabel en herbruikbaar zullen zijn in een volgend project. Tekst & beelden: Zinkinfo Benelux Meer info: www.zinkinfobenelux.com Laureaten 2025 1 Hulpwarmtecentrale Amsterdam Zuid (NL) — Willem Schutter, Schutter-ETH 2 Kunstinstallatie planetenpad, Genk (BE) — Ruben Mertens 3 Pompentoren Ichtegem (BE) – Milad Pallesh 4 STAAL Havenkwartier, Deventer (NL) — Buro Duck architectuur 5 Vloedstegenbrug Haaksbergen (NL) — Janson Bridging Engineering BV 1 2 3 4 5
ZINKINFO GALVANIZING AWARDS 2027 Heeft u een bijzonder project waarin thermisch verzinkt staal een prominente rol speelt? Dan nodigen wij u van harte uit om deel te nemen aan de Zinkinfo Galvanizing Awards 2027. Uw project indienen kan tot en met 15 november 2026. MELD HIER UW PROJECT AAN
Van historisch erfgoed naar staalgedragen havenarchitectuur Montevideo in Antwerpen terrassen en de uitstraling van weervast staal (‘corten’) roepen beelden op van kranen, kaaien en industriële constructies. Achter die krachtige vormtaal schuilt ook een bijzonder technisch verhaal. Boven een smalle basis kragen drie woonlagen en het dak bijna elf meter uit boven de publieke ruimte. Dat betekent dat de lasten van appartementen, gevels, terrassen, daktuinen en zwembaden niet zomaar recht naar beneden gaan, maar via een uitgekiend excentrisch staalskelet worden opgevangen en naar een beperkt aantal dragende punten worden geleid. Uitkragend staalskelet als dragend principe De hoofdstructuur bestaat uit acht stalen spanten, geplaatst op de primaire draagassen met een tussenafstand van ongeveer 8,85 meter. Elk spant rust op twee hoofdkolommen: een drukkolom Op het Antwerpse Eilandje kreeg de historische Montevideo-site een nieuw leven. De voormalige havenmagazijnen uit het einde van de 19de eeuw, vandaag beschermd als waardevol industrieel erfgoed, werden herontwikkeld tot een gemengd project met kantoren, winkels, horeca, parking en kwalitatieve woningen. Blikvanger is het nieuwe kopgebouw aan het Limaplein: een eigentijds volume dat zich scherp en bijna zwevend aftekent tegenover de gerestaureerde pakhuizen. Zo krijgt deze historische plek opnieuw een duidelijke rol in de stad en in het publieke leven. Voor de technische uitwerking van dit complexe project stond advies- en ingenieursbureau Arcadis in voor een doorgedreven aanpak, waarin architecturale ambitie en structurele haalbaarheid nauw op elkaar werden afgestemd. De architectuur van het kopgebouw verwijst heel bewust naar de havenomgeving. De strakke lijnen, diepe Auteur: Arcadis, Jan Jennes en Kenneth Van Steenwinkel Foto’s: ©Arcadis (1,2,3,4,5,9), ©DCA (8), Tekeningen: ©Arcadis (6), ©DCA-Metadecor (7) 1
19 InfoSteel #86 — 2026/7-8-9 aan de gevellijn op het gelijkvloers en een tweede kolom nabij het bestaande pakhuis, waar de krachten kunnen wisselen tussen trek en druk. Door de grote uitkraging ontstaan aanzienlijke momenten en reactiekrachten. Daarom werden de zwaarst belaste kolommen opgebouwd uit samengestelde kruisvormige secties, met onder meer HEM600profielen en opgelaste HEB300-profielen. “Het meest opvallende structurele element bevindt zich boven het dak. De hoge vakwerken functioneren als ophangstructuur voor de uitkragende vloeren eronder: een groot deel van de woonlagen hangt letterlijk aan de dakstructuur.” — Jan Jennes, ingenieur stabiliteit bij Arcadis. Voor de twee zijgevels was een aangepaste oplossing nodig. Door de hoge raampartijen ontstond daar minder ruimte voor hoge vakwerken. Daarom werd gekozen voor lagere varianten, met hoogtes tussen ongeveer 1,95 m en 0,60 m. De nodige stijfheid ontstaat daar uit de samenwerking tussen een kleiner vakwerk boven het dak en een meerlagige vierendeelligger in het gevelvlak. Zo blijft de gevel transparant, zonder in te boeten aan structurele logica. Tussen de vakwerken op het dak liggen daktuinen met doorhangende zwembaden. Ook die werden volledig mee opgenomen in het staalconcept. De zwembadkuipen worden gedragen door secundaire vakwerken, die tegelijk dienstdoen als zwembadwanden en hun belastingen overdragen naar de hoofdvakwerken. Vervorming beheersen van ontwerp tot uitvoering Niet alleen de krachtsafdracht, maar ook het beheersen van de vervorming van de constructie was een cruciale ontwerpfactor. Bij een uitkraging van deze omvang volstaat het niet om alleen de einddoorbuiging te controleren. Ook bijkomende vervormingen na plaatsing van gevoelige afwerkingselementen moesten beperkt blijven. Anders zouden ramen kunnen klemmen, scheidingswanden kunnen scheuren of voegen tussen gevelpanelen kunnen openstaan. Daarom werd de staalstructuur ontworpen met een tegenpeil, afgestemd op de verwachte vervorming onder permanente lasten en een deel van de gebruikslasten. Het beheersen van die vervorming zat niet alleen in de staalstructuur zelf, maar ook in de samenwerking met de PROJECT 3 2
betonnen circulatiekernen. Een goede schijfwerking van de vloeren was daarbij essentieel. Daarom werd gekozen voor welfsels met een gewapende druklaag. Die oplossing was niet alleen lichter in de uitkraging, maar liet ook een snelle montage van de staalstructuur toe, zonder vertraging door extra schorings- of bekistingswerken. Met draadstangen werd de druklaag monolithisch verbonden met de staalprofielen, zodat alle vloervelden samen één stijve schijf per verdieping vormen. Die detaillering vroeg een intensieve afstemming tussen legplannen, voegen, sparingen en staaltekeningen, zeker omdat de volledige staalconstructie nadien opnieuw met tegenpeil moest worden uitgetekend. 4 5 Zicht bovenste niveau met hoofdspant 6 Principe staalstructuur 7 Combinatie gevel en staalstructuur 4 5 I G H F E D C B -0,500 35 87,5 279 35 279 314 314 279 314 35 5,770 9,170 12,570 18 594 27 20 390 18 322 18 322 18 609 39 16,670 B' 80,0° F' H' 279 40 300 40 300 40 587 18 310 18 322 18 609 20 390 18 681,5 18 574,5 -0,350 5,575 12,570 5,650 12,450 80,0° 40 572 17,050 85,0° 18,470 Gewapende welfsels in prefabbeton met druklaag Voorgespannen welfsels in prefabbeton met druklaag Voorgespannen welfsels in prefabbeton met druklaag Spant type 2: - onder- & bovenregel: HE400B dichtgelast met platen 20mm - verticaal: HE240A - kruisen: SHS200x200x8 Voorgespannen welfsels in prefabbeton met druklaag Gewapende welfsels in prefabbeton met druklaag Gewapende welfsels in prefabbeton met druklaag 6 7
21 InfoSteel #86 — 2026/7-8-9 “Die grondige voorbereiding betaalde zich uit op de werf. De virtuele, BIM-gecentreerde generale repetitie speelde een belangrijke rol in de vlotte uitvoering van de structuur.” — Kenneth Van Steenwinkel, projectmanager bij Arcadis. Ook de bouwvolgorde vroeg om een doordachte aanpak. Hoewel de afgewerkte constructie uiteindelijk grotendeels aan de dakvakwerken hangt, werd ze op de werf klassiek van onder naar boven opgebouwd. Tijdelijke hulpkolommen ondersteunden de uitkraging tijdens de montage. Pas toen de hoofdvakwerken als één gelast geheel op hun plaats waren gehesen en gemonteerd, konden de tijdelijke steunen worden weggehaald en trad het definitieve draagprincipe in werking. Tijdens de uitvoering werd bovendien actief gestuurd op vervorming. Na de ruwbouwfase werden waterzakken als tijdelijke voorbelasting aan de profielen van de vloer boven het gelijkvloers gehangen. Zij simuleerden de permanente lasten die later door de afwerking zouden worden toegevoegd. Naarmate dekvloeren, scheidingswanden, schrijnwerk en gevelafwerking werden geplaatst, werden de waterzakken geleidelijk leeggemaakt. Zo bleef de doorbuiging tijdens de verschillende bouwfasen zo constant mogelijk. Staal als verweerde huid van het gebouw Ook in de afwerking blijft staal nadrukkelijk zichtbaar. De gevelbekleding werd uitgevoerd in weervast staal (‘corten’), met panelen in een verspringend patroon. De warme roestbruine patina sluit mooi aan bij de havenomgeving en bij het industriële karakter van de gerestaureerde pakhuizen. Zo krijgt het nieuwe volume een duurzame, verweerde huid die de onderliggende staalstructuur ook architecturaal voelbaar maakt. Het resultaat is een compact maar gelaagd project waarin architectuur, stabiliteit en uitvoering sterk met elkaar verweven zijn. Montevideo toont hoe een complex staalskelet een krachtig stedelijk gebaar mogelijk maakt, zonder het gesprek met het havenverleden te verliezen. Plaats: Limaplein, Antwerpen Opdrachtgever: DCA Ontwerper / architect: M2 Architecten Studiebureau stabiliteit: Arcadis Studiebureau stabiliteit & staal: Arcadis / Ingenieursburo Jan Lambrecht Studiebureau brandbescherming: Arcadis / Jensen Hughes Controlebureau: SECO Hoofdaannemer: DCA Staalbouwer: ASK Romein (Stadsbader) (staalconstructie kopgebouw & mezzanine pakhuis, stalen trappen, stalen luifels) Stalen gevels: Metadecor Bouwpartners, lid van InfoSteel: Arcadis, ASK Romein (Stadsbader), SECO 8 Bovenaanzicht staalstructuur 9 Voorbelasting met waterzakken 9 8
Staalbouwwoning met loftkarakter Strak in het pak Licht, lucht en ruimte Binnenin vervagen de grenzen maximaal. De living aan de tuinzijde is één grote open ruimte met zwart gecoate steeldeck plafonds – Hacierco 3.310.135 van ArcelorMittal Building Solutions – wat het loftkarakter versterkt. Ze rusten op de zichtbare onderflenzen van de stalen liggers van de dakconstructie. De windverbanden in het dakvlak werden om die reden beperkt gehouden. Alle stalen interieurelementen kregen een zinkfosfaatcoating, de stalen buitenelementen werden thermisch verzinkt en voorzien van dezelfde coating. De dooropende gepolitoerde betonnen vloer zorgt mee voor openheid. Bibliotheek Voor de eigenares die houdt van kunst en literatuur was de bibliotheek een belangrijk gegeven. Ze moest deel uitmaken van de leefruimte maar er toch een apart element van zijn. Tussen beide kwam Origineel, minimalistisch, elegant. In een landelijke gemeente, op de grens tussen Vlaams-Brabant en Limburg staat deze opmerkelijke stalen woning tussen een amalgaam van klassieke alleenstaande huizen zoals men ze veel in Vlaanderen vindt. Ze is het resultaat van de nauwe samenwerking tussen de bouwdame en architect Tom Verheyen. Beiden zaten heel snel op dezelfde golflengte en deden het project uitmonden in een in alle opzichten geslaagd resultaat. Op het terrein van 63 are stond een afgeleefde woning die plaats moest maken voor een grote stalen black box met tamelijk gesloten gevels naar de straat en de zijdelingse buren toe. Aan de tuinzijde echter kwam één grote glaspartij over een breedte van nagenoeg 20 m. De terrasoverkapping, een overstekende stalen luifel, moest de zon binnen perken houden. Deze brede glasgevel biedt maximaal uitzicht op de grote tuin en het brede terras achteraan. Tekst: Jos Segaert Foto’s & tekeningen: MAX8 architecten 2 1
23 InfoSteel #86 — 2026/7-8-9 een zogenaamde roomdivider onder de vorm van een haardmeubel in weervast staal (‘corten’) waardoor het interieur een warm, decoratief maar toch bijkomend industrieel cachet krijgt. Aan de voorzijde van het huis bevindt zich het meer gesloten gedeelte van de woning met twee slaapkamers, badkamers en een dressing. Origineel hier is de patio die de nachtzone van de bibliotheek scheidt en voor licht en intimiteit zorgt. Aan de overzijde werd een uitkragende overdekking voorzien boven de inpandige de carport en de inkom. Ontwerpvrijheid Architect Tom Verheyen is een staaladept van het eerste uur. “Hoewel staalbouw slechts een klein deel uitmaakt van wat kandidaat-bouwers vandaag de dag vragen blijf ik geïntrigeerd door de mogelijkheden die staal biedt. Het circulair gegeven van een potentieel demonteerbaar gebouw, de maximale ontwerpvrijheid en de constructieve eerlijkheid van zichtbaar blijvende industriële elementen, scheppen hier een industriële sfeer van blijvende openheid en soberheid die deze woning mooi laat contrasteren met de inrichting” Energie Staalbouwwoningen hebben de reputatie sneller op te warmen bij zomers weer, maar de luifelconstructie boven de brede raampartij aan de tuinzijde voorkomt oververhitting. Deze staalbouwwoning haalt dan ook opvallende energetische resultaten. “Qua koelvraag en zomercomfort scoort deze woning zeer goed” zegt Tom Verheyen. “De oververhittingsindicator bedraagt 271 Kh wat zeer ver onder de maximale waarde van 6500 Kh ligt. Deze woning heeft een E-peil van 4 bereikt, wat een zeer energiezuinig resultaat is. Het wettelijk maximale toegelaten E-peil op PROJECT 1 overdekt terras 2 bibliotheek 3 haard 4 zitruimte 5 eetruimte 6 keuken 7 bijkeuken/bergruimte 8 patio 9 techniekenruimte 10 wasruimte 11 inkomhal 12 overdekte inkom 13 carport 14 logeerkamer 15 natte cel 16 badkamer 17 dressing 18 master bedroom 1 Zicht vanop straat (voor- en linkergevel) 2 Overdekt terras 3 Grondplan 4 Tuin en overdekt terras 4 3 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 13 14 15 16 17 18
RkJQdWJsaXNoZXIy MzE2MDY=